Beperkte ruimte: hoe gaan we daarmee om? De makkelijkste manier is om gebruik te maken van de verticale ruimte (de hoogte in!) en om bakken en potten in te zetten. Ook dit kun je zo duur of goedkoop maken als je budget het toelaat. Je kunt kiezen voor oplossingen uit het tuincentrum, of je gaat aan de slag met wat je zelf kunt maken of op kunt scharrelen (hierover meer tips bij het volgende onderwerp: beperkt budget). Probeer “out of the box” te denken: laat de kleine ruimte je denken niet klein houden! 

Op bovenstaande foto’s zie je hoe ik het oploste in mijn oude tuintje, wat echt een Hilversums “postzegel-tuintje” was. Naast het inzetten van potten en pannen, wipte ik enkele tegels langs de randen van onze schuur. Daar hadden de planten dan alle ruimte om omhoog te kunnen groeien en hun wortels konden onder ons kleine terrasje alle kanten op. Langs de schutting plaatste ik oude pallets. Daarin hingen grote vuilniszakken (die stevige voor het grofvuil!) met tuinaarde. Aan de voorkant maakte ik enkele openingen in de zakken zodat ik daar het zaad van (in dit geval) Oost Indische kers in kon doen. Deze konden dan naar voren groeien. Bovenin zaaide ik de Hokkaido pompoen: deze klom tegen de schutting op. Wie had gedacht dat je pompoenen kon oogsten in zo’n klein tuintje!? In latere jaren hebben er ook cherry tomaten gegroeid. Helaas kon ik de foto’s van de oogst niet meer terug vinden.  

Tja…en dan een onderwerp dat mij persoonlijk erg aan het hart ligt. Want als er iets is waar ik als rechtgeaarde “Hollander” een hekel aan heb, is het wel aan verspilling! Niet alleen voor het milieu, maar ook voor je portemonnee! In de komende paar dia’s gaan we dus dieper in op het thema Budget. 

Allereerst: laten we even stil staan bij wat we hier in ons rijke landje allemaal weg gooien. Niet alleen spullen die lijken bedoeld als afvalproduct (bijvoorbeeld lege jerrycans van schoonmaakazijn) of kapotte spullen, maar zelfs ook nog goed bruikbare spullen. Gewoon omdat ze niet meer in “onze stijl” passen. Bij het vorige onderwerp over ruimte zag je misschien al wat voorbij komen (pallets!), maar er zijn echt veel handige tuin hacks voor mensen met een beperkt budget. Hier een paar tips, maar de lijst is zeker niet compleet. Ik hoop dat deze lijst jou mag uitdagen zelf nog veel meer oplossingen te bedenken en wees gewaarschuwd: vanaf nu

kun je geen bouwcontainer meer voorbij lopen zonder even te kijken of er niet toevallig iets is weggegooid waar jij nog iets aan hebt in de tuin! Dumpster-diven wordt jouw nieuwe sport! 

Klimplanten hebben steun nodig. Denk aan je tomaten, courgette, en je bramen en frambozen. Waarom zou je dure klimconstructies kopen in de winkel? Met stevige lange takken uit het bos kun je perfect een soort van hang constructie maken (links). Of wat dacht je van een oude lattenbodem van een peuterbedje? Een klimrek waar je jarenlang plezier van hebt! En gewoon gevonden bij het grof vuil.

Mijn droom: een koude kas! Maar heb je gezien hoeveel het kost, zo’n kas? Met de oude planken van mijn gesloopte schutting en twee gevonden dikke ruiten bij een verbouwing in de buurt, heb ik al een basis. Metalen hoek verbinders van de Action en wat scharnieren erbij (vaak vind je oud ijzerbeslag ook bij kringloopwinkels) en de basis is er al. Als je zelf niet kunt uitdenken hoe je het in elkaar moet zetten, kun je op internet allerlei handige bouwplannen vinden van andere Handige Harry’s en Harriettes. Maak de klusser in je wakker! ☺️ 

Ook altijd makkelijk: gebruik lege plastic jerrycans van 5L schoonmaakazijn als pot in je kleine tuintje (snijd eenvoudig de bovenkant er af). Potten zijn overigens altijd tweedehands te vinden.

Ook online! Eerder zag je al dat pallets heel veel mogelijkheden bieden. Ook hier vind je online ontzettend veel leuke en handige ideeen voor.  

Tot slot: de inhoud van je potten en zaaibedden! Want ja, plant- en zaaigoed kan veel geld kosten. Zeker als je biologisch wilt tuinieren. Vooruit kijken en op lange termijn denken is hierbij de sleutel. 

Allereerst is het belangrijk jezelf niet te veel op je kop te zitten. Natuurlijk willen we allemaal aan de bodemgezondheid en de insecten denken. Maar soms is biologisch nou eenmaal niet mogelijk vanwege je budget. Dan is het belangrijk keuzes te maken.  

1. Bepaal allereerst voor jezelf wat jouw prioriteiten zijn: wat is voor jou echt een “must” en waar ben je bereid te schipperen? (ik wil bijvoorbeeld koste wat kost mijn bodem gezond en vruchtbaar houden en dus vrij van pesticiden)
2. Welke planten wil je in je tuin het komende seizoen?
3. Vervolgens kun je kijken hoe groot het kostenverschil is tussen bijvoorbeeld  biologisch wortelzaad en de reguliere. Is die heel groot en stond wortel niet op jouw “biologische prioriteiten” lijst? Dan kies je de goedkope.
4. In mijn voorbeeld wbt de keuze om mijn grond pesticide vrij te houden: ik kan er dan voor kiezen de goedkopere wortel in een aparte bak te telen dit jaar. Zo blijft mijn tuingrond schoon van eventuele pesticiden uit het wortelzaad.
5. En intussen kun je investeren in jaarlijkse kleine biologische aankopen. Een vaste plant zoals rabarber bijvoorbeeld. Kruiden zijn natuurlijk ook van die heerlijk dankbare investeringen: de meeste komen elk jaar weer terug. 

Lange termijn denken hierbij: je koopt een biologische pompoen in de herfst en oogst het zaad voor het komende jaar (foto)… Waar mogelijk oogst je het beste altijd je eigen zaad uit de dit jaar geteelde planten en vruchten. Handig want: 

Zaden en stekjes delen met elkaar (verbinding! Daar heb je het weer!) is ook een geweldige oplossing voor de kleine portemonnee. Maar is daarnaast ook belangrijk voor de toekomst: het breekt de macht van de grote agrarische aandeelhouders zoals Monsanto/Bayer. 

En dan nog DE tip voor wie beperkt is in zijn/haar energie en/of tijd Kies voor een tuin waarin de natuur haar gang mag gaan! Het is niet alleen fijner voor je zelf als je niet steeds maar onkruid moet wieden tussen je tegels, of moet bewateren, maar het is ook beter voor de natuur. Een Permacultuur achtige tuin biedt onderdak aan ontelbaar veel insecten (bestuivers en bodemverbeteraars!), haalt CO2 uit de lucht en zorgt voor een betere afwatering. Daarnaast werkt het overvloedige groen op onze gemoedsrust en verbetert de stemming. Allemaal geen overbodige luxe in onze verstedelijkte omgeving.  

Bedenk echter wel: in geen enkele tuin is werken onnodig. Er moet altijd wel iets worden gedaan. Maar een tuin die in een biologische balans is, vraagt wel veel minder onderhoud dan de typisch stedelijke aangelegde tegel- en perktuin. Dat geldt ook voor de ouderwetse moestuin (schone rijtjes in kale grond).

Ik hoop dat ik met mijn presentatie een stukje heb kunnen bijdragen. Veel tuinierplezier!

Door: Sanna Jonkhart