Over onkruid valt veel te vertellen. Alvast over de term; vaak wordt de definitie gebruikt dat onkruid een plant op de verkeerde plek is, maar zeg liever dat onkruid een plant is op een plaats waar JIJ als tuinier het niet wilt hebben.
Planten zijn echte opportunisten, ze zien de kans schoon en vullen gelijk de lege plekken op. In een traditionele moestuin is er tussen de rijen vaak ruimte genoeg, net waar jij dat niet wilt hebben. Maar hoe erg is onkruid eigenlijk?
De meeste onkruiden zijn eigenlijk wilde ( inheemse) planten. Ook gewone tuinplanten kunnen zich als onkruid gaan gedragen, denk maar eens aan guldenroede of de beruchte Japanse duizendknoop die met stevige wortels je tuin doorwoekeren of notoire uitzaaiers als Verbena bonariensis. Ook in de moestuin zijn er woekeraars en uitzaaiers zoals aardpeer, frambozen en Oost Indische kers. Simpel gezegd zijn er twee groepen onkruiden:
- Wortelonkruid: planten met stevige wortels en daardoor lastig te verwijderen. Ieder
achtergebleven stukje heeft de potentie om uit te groeien tot een nieuwe plant.
Zevenblad, kweekgras en heermoes zijn de meest beruchte. Omdat het ook vaak
planten zijn die flink veel plek innemen, kunnen ze ook echt gaan concurreren met je
moestuinplanten. - Uitzaaiers: planten die je tuin inwaaien of meeliften onder je schoen. Vaak eenjarige kruiden die overvloedig zaad aanmaken. Meestal zijn ze eenvoudig uit te trekken en ze zullen veel minder concurreren met je moestuinplanten.
Wortelonkruiden zijn prima onder bomen en struiken waar ze werken als een levende mulch, maar je tere zaailingen kunnen er niet tegenop. Wil je moestuin planten groeien dan zul je eerst zoveel mogelijk wortelonkruid moeten verwijderen. Dit is the battle of the fittest. Gebruik een spitvork om de wortels naar boven te halen, zo zijn ze goed te verwijderen. Geef er echt even aandacht aan en maak een mooie start. Eventueel hierna de grond afdekken met karton of mulch. Mocht het toch weer opkomen, trek het er dan gelijk uit. De aanhouder wint.
Vogelmuur, veldkers en knopkruid zijn voorbeelden van veelvoorkomende uitzaaiers. Tussen je kroppen sla of bieten kunnen ze niet eens zoveel kwaad. Ze wortelen veel oppervlakkiger dan wortelonkruiden, maar kunnen wel massaal opkomen. Beste is om ze te verwijderen of terug te knippen voor ze zaad zetten. Bedenk dat planten graag samen opgroeien en elkaar positief kunnen beïnvloeden, maar geef wel je opkomende zaailingen de ruimte tot ze wat groter en sterker zijn.
Nog een laatste pleidooi voor onkruiden in je moestuin. Heel veel onkruiden zijn eetbaar, smakelijk en boordevol goede stoffen. Ik moedig je aan om de vogelmuur die tussen je kroppen sla groeit ook eens toe te voegen aan een salade. Of proef een ongeopend knopje van smalle weegbree of een jong blaadje van de paardenbloem. Maak pesto van zevenblad of soep van je brandnetels. Dat is oogsten zonder te hoeven zaaien!
Tekst: Elfie Bakker