Droom je ervan om je eigen groentes, fruit en kruiden te verbouwen in je eigen tuin of op je balkon? Maar weet je niet zo goed hoe je nu precies moet beginnen? Geen zorgen, met dit themadossier kun je direct aan de slag.

Keuzes en voorkeuren

Er zijn heel veel manieren om te moestuinieren, dus ook heel veel manieren om een moestuin aan te leggen. Om erachter te komen hoe jij jouw moestuin gaat inrichten, kun je gebruik maken van de volgende vragen:

• Wat zijn je verwachtingen? Wil je regelmatig en jaarrond uit je tuin kunnen eten? Dan heb je een hele grote tuin nodig en veel tijd en kennis. Wil je gewoon af en toe een extraatje uit je eigen tuin kunnen halen? Dan heb je minder ruimte nodig. Bedenk ook goed wat je precies wil oogsten. Gebruik je graag verse kruiden, dan kun je deze in je tuin zetten, en als je van wortel, radijs of snoeptomaatjes houdt, plant je die. Denk ook goed na of er bepaalde groentes zijn die je niet zo gemakkelijk in de winkel kunt kopen. Dan heb je extra veel voordeel van je tuin!
• Hoeveel geld wil je uitgeven? Je kunt een moestuin aanleggen voor een tientje, maar je kunt ook honderden euro’s uitgeven. Dit heeft onder andere te maken met hoe duurzaam jij wil tuinieren. Biologische zaden kosten al gauw enkele euro’s per zakje, terwijl er niet-biologische zaden verkocht worden voor enkele dubbeltjes. Maar het is ook mogelijk om enorm duurzaam te tuinieren voor weinig geld, als je erg creatief bent en materialen hergebruikt en zaden ruilt, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse zadenmarkt.
• Hoeveel ruimte heb je beschikbaar? Als je een hele grote tuin hebt, kun je meerdere moestuinbakken neerzetten en groentes zaaien die veel ruimte nodig hebben, zoals courgettes en kolen. Als je weinig ruimte hebt, kun je beter groentes zaaien zoals tomaat en bietjes.
• Hoeveel zonuren krijgt jouw moestuin? Het is belangrijk dat er altijd een aantal zonuren zijn, maar sommige plekken staan de hele dag in de zon terwijl andere plekken maar een paar uurtjes zon krijgen. Als je moestuin de hele dag in de zon staat, kun je planten neerzetten die van veel warmte houden, zoals paprika en zoete aardappel. Je moet dan ook veel water geven, want er zal veel water verdampen door de hitte in de zomer. Als jouw moestuin niet zoveel zon krijgt, moet je goed opletten of jouw gewenste groentes daar wel geschikt voor zijn. Er zijn genoeg groentes die niet zoveel zon nodig hebben, zoals wortel, bieten, knoflook en aardappel.
• Hoeveel tijd wil je besteden aan jouw moestuin? Als je elke dag tijd hebt om te tuinieren kun je een grotere moestuin aanleggen met verschillende gewassen, maar als je niet zo vaak kunt tuinieren kun je beter kiezen voor een kleinere moestuin met slechts een aantal soorten groentes. Er zijn ook planten die weinig aandacht nodig hebben, denk bijvoorbeeld aan kruiden zoals tijm en rozemarijn, of aardappelen en pompoenen. Denk ook goed na over je vakantie. Ga je de hele zomer weg? Zorg er dan voor dat je groentes kiest die in de zomer weinig aandacht nodig hebben, of vraag iemand om voor je moestuin te zorgen.

Benodigdheden

Weet je hoeveel ruimte, zonuren en tijd je hebt? En heb je nagedacht wat precies je verwachtingen zijn van je moestuin? Dan kun je aan de slag! Als je niet in de volle grond tuiniert, zul je een bak of pot moeten maken of kopen, die kun je met aarde vullen, dan kun je gaan zaaien en vervolgens moet je de planten verzorgen.

In de volle grond
Veel mensen hebben een moestuin in de volle grond, vooral mensen die in een volkstuintje tuinieren. In Hilversum kan de grond vervuild zijn omdat er veel industrie is geweest in het verleden. Via de kaart van de gemeente kun je een indicatie krijgen hoe groot de kans is dat jouw grond vervuild is met lood.

Als je in de volle grond gaat tuinieren, is het handig om te weten welke soort grond jij hebt in de tuin. Is het leem, klei of zand? Elke grondsoort heeft andere vereisten, en sommige planten staan liever in zandgrond terwijl andere planten liever een vettige grond hebben. Doe de grondtest!

Bakken of potten
Bakken of potten kunt ze zelf maken of kopen. Vaak staan er moestuinbakken te koop op marktplaats, anders kun je ze vinden in elk tuincentrum of online. Als je zelf een (houten) moestuinbak wil maken, kun je het beste gebruikmaken van een harde houtsoort, dan gaat je bak wel 15 jaar mee. Maar hardhout is niet altijd duurzaam, vooral als het hout uit het tropisch regenwoud komt! Als je toch liever een goedkopere (lokale) houtsoort neemt of bijvoorbeeld pallethout, zorg er dan in ieder geval voor dat het hout niet geïmpregneerd is. Dan krijg je namelijk chemische stoffen in je groentes, en dat wil je natuurlijk niet. Zorg ervoor dat je bak ten minste 20 cm hoog is. Als je bak of pot veel hoger is, kun je eerst een laag hydrokorrels aanbrengen. Dit is goed voor de vochthuishouding van je moestuinbak, en dan ben je minder geld kwijt aan aarde.

Als je een moestuinbak met een bodem hebt, zorg er dan voor dat er gaten in zitten zodat het overtollige water kan weglopen. Als jouw moestuinbak geen bodem heeft, kun je deze gewoon op de grond zetten. Je kunt beter geen regulier worteldoek gebruiken, omdat er dan veel microplastics in je bodem kunnen komen. Er bestaan natuurlijke alternatieven zoals wol, of je kunt gewoon ongebleekt en onbedrukt karton op de bodem van je bak leggen. Dit zal wel op ten duur vergaan, maar dan zal er geen gras meer onder je bak groeien.

Tip: wees creatief en maak jouw moestuinbak van afval! Wie weet ga jij tuinieren in een badkuip, of maak je van een oud dakraam een mini-kas! Kijk voor meer tips ook eens bij het themadossier over moestuinieren in bakken en potten.

Aarde
Nu is je moestuinbak klaar om te vullen met aarde. De meest duurzame optie is biologische, turfvrij compost. Je kunt dit in zakken kopen, of in grotere hoeveelheden bestellen of afhalen bij een tuincentrum. Je kunt de Moestuinstad Fietskar lenen, als je dat nodig hebt. Stuur daarvoor een appje of een mailtje naar Sanne.

Zaden
Nu je moestuinbak gevuld is met aarde, kun je gaan zaaien. Kies gewassen uit die passen in jouw moestuin (zowel qua ruimte als zonuren). Zorg ervoor dat je de gewassen afstemt op jouw tuin, en op jouw voorkeuren. Meer invormatie over zaden en zaaien vind je in het themadossier Zaden.

Water
Jouw plantjes hebben aarde, water en licht nodig om te groeien. Maar het ene water is het andere niet, en bovendien zijn er meerdere manieren om jouw plantjes water te geven. Je leest er alles over in het themadossier Water Geven.

Lokale ondernemers

Wij zijn fan van lokaal! Hieronder vind je een aantal adressen van lokale ondernemers waar je terecht kunt als je een moestuin wil opstarten. Heb jij een tip voor een lokale ondernemer? Laat het weten aan Sanne.

• Marga Lankreijer (Cruquiusstraat 14) heeft een wisselend aanbod in palletranden voor moestuinbakken, biologische tuinaarde en plantjes. Als ze iets niet op voorraad heeft, kan ze het vaak voor je bestellen.
• De Kwekerij van Stichting Eemhart (Rondweg 2, Baarn) heeft een wisselend aanbod van stekjes. Hier werken jongvolwassenen en volwassenen met een licht tot matig verstandelijke beperking. 
• Bij Westeneng Tuinplanten (op woensdagen op het Marktplein aan de centrumzijde) vind je in het seizoen allerlei (biologische) stekjes en zaden voor in jouw moestuin. Je kunt hier ook terecht voor pootuien en knoflook.
• De biologische supermarkt GoodyFood (Noordse Bosje 11) verkoopt in het seizoen biologische zaden van De Bolster, en heeft soms ook biologische tuinkruiden in het assortiment.
• Als je grote hoeveelheden tuinaarde of compost nodig hebt, kun je terecht bij Puik Tuincentrum (Raaweg 26-28). Neem je aanhangwagen mee!
• Landgoed De Rading (Rading 1B) voor biologische plantjes
• Plantenmarkt Boskoop (Goyergracht Zuid 1b, Eemnes).
• Steck Utrecht (Gageldijk 3, Utrecht). In de kassen van Steck vind je alles voor jouw tuin, balkon of woonkamer. Van tuinplanten en kamerplanten, binnen- en buitenpotten, tot tuinmeubelen en tuingereedschap.
• Krijn Spaan (Kortenhoefsedijk 171, Kortenhoef) heeft een ambachtelijke kwekerij voor zaden, eenjarigen, moestuinplanten en een prachtig assortiment vaste planten, werkt op biologische wijze. Wat hij niet heeft, kan hij voor je bestellen.